Kỷ niệm năm
mươi năm Nhà hát Cải lương Việt Nam
Giải thưởng tác phẩm xuất sắc nhất năm 1997
Tác giả : Lê Duy Hạnh
Đạo diễn : Minh Hải
Trang trí Mỹ thuật : NSND Lương Đống
Âm Nhạc : NSƯT Thanh Hải
Diễn viên : NS Bạch Tuyết
***
Phần 1
Nhạc thờ cúng tôn nghiêm. Khói sương ở phía sau.
Dương Vân Nga đứng bên trong ṿng tṛn - biểu tượng của
ḍng thời gian - Hồi tưởng. Ánh sáng chuyển từ Đen -
Trắng – Folo.
Hai bên là hai cột trụ, treo hai bức phướn tượng trưng
cho hai triều đại Đinh – Lê. Ánh sáng vàng Folo chiếu
vào hai cột trụ này.
Tiếng vang.
- Đă ngàn năm trôi qua, sao dời vật đổi mà ta không thể
nào quên được tiếng chuông báo tử vào buổi chiều hôm đó
!
(Âm nhạc chuyển động mạnh. Những quần sáng chuyển động
mạnh. Dương Vân Nga chuyển động xoay người theo ṿng
tṛn như sự chuyển động của thời gian q quay ngược về
quá khứ. Hồi chuông báo tử đổ liên hồi. Dương Vân Nga
bừng tỉnh )
- Ai chết ? Không lẽ là Người ? Nhưng nếu không phải là
Người th́ sao lại có tiếng chuông báo tử liên hồi bất
tận ? Đúng là Người rồi ! Mà không đúng ! Người vừa mới
bàn với ta việc triều chính, giao cho ta việc hậu cung,
căn dặn ta những điều cần phải dạy bảo hoàng tử. Tài
giỏi như Người, dũng lược như Người, diệt được nạn 12 sứ
quân, thống nhất sơn hà lên ngôi hoàng đế th́ ở thời
buổi thanh b́nh này c̣n ai hại được Người, nhưng nếu
không phải Người th́ ai, đâu c̣n ai trừ Đức Vua. Chỉ khi
nào là Đức Vua mới có giọng chuông liên hồi khủng khiếp
đó.
Tiếng chuông c̣n đổ không ? H́nh như không ! Mà h́nh như
c̣n ! Nhưng đă nhỏ lại, nhỏ hẳn đi…
( Thét lên)
Trời ơi ! Không c̣n tiếng chuông mà là tiếng sấm, tiếng
sét đang đánh thốc vào tai ta , đang làm vỡ tung đầu tóc
của ta. Hoàng đế đâu rồi ,Người ở đâu?!. Đức vua đă bị
hăm hại. Trời hỡi ?! Nhưng một người tài hèn như
hắn làm sao hành thích được Đức Vua. Hắn đă hành thích
Đức Vua bằng cách nào? Đổ thuốc độc vào tai khi Người
đang ngủ ? Khốn kiếp quá. Tai của ta chỉ nghe tiếng
chuông báo tử mà đă long lên muốn vỡ tung đầu óc. Vậy mà
tai của Người phải chịu thuốc độc đổ vào ! Trời hỡi !
C̣n hành động nào tàn nhẫn hơn ? ( Im lặng, xúc động tột
cùng)
Một vị vua dày công đức, nhiều dũng lược. Một người
chồng đầy t́nh nghĩa sao lại có thể bị tử vong oan ức,
thảm thương như thế này ? Trời hỡi ( Gục khóc. Tiếng
trống thiết triều đổ liên hồi. DVN bật dậy)
- Hăy giải hắn đến đây. Bắt hắn phải quỳ!
(Âm nhạc)
Không ! Hắn không được quỳ trước mặt Đức Vua, mà phài
phải quỳ sau lưng ở đằng xa kia ḱa ! Ta không muốn trăm
năm sau, ngàn năm sau, c̣n có người thấy ai đó mà tưởng
là hắn, tên tội đồ kinh tởm nhất trong lịch sử nước nhà.
Này tên kia ! Nghe ta hỏi, v́ sao ngươi hành thích đức
vua ? Sao nhà ngươi run lập cập và hèn nhát đến như vậy
à ?Ngươi nói sao ? Ngươi bảo ngươi nằm mơ thấy ngôi sao
lớn sa vào trong miệng và như vậy là ngươi đă tới số
được làm vua ! Trời ! Trời hỡi ! C̣n có ai ngu muội như
cái tên này không ? V́ một giấc mơ được làm vua mà hắn
đành tâm giết chết một v́ vua đă tốn bao
công sức dẹp các sứ quân thống nhất sơn hà. Ta
không chỉ xử tội ngươi mà c̣n phải nguyền rủa cái giấc
mơ đầy hoang tưởng chất chứa tâm địa độc ác của nhà
ngươi nữa ḱa !
Hỡi đức vua ! Người đă không chết trong chiến trận,
trước lằn tên mũi giáo mà cuối cùng phải chịu chết v́ kẻ
tiểu nhân ti tiện này ! B́nh thường, nó nịnh nọt, phỉnh
phờ,tỏ vẻ trung thành. Vậy mà ai ngờ trong bộ óc đặc sệt
sự ngu ngốc kia lại chứa đựng giấc mơ đứng đầu thiên hạ,
dùng thủ đoạn hèn mạt để tranh giành quyền lực với kẻ
tài gỏi gấp vạn lần ḿnh, nuôi mộng tưởng cai quản người
khác tài đức c̣n gấp trăm, gấp vạn lần bản thân ḿnh.
Hỡi trời ơi ! Tại sao ông lại ban cho những đứa ngu xuẩn
ác độc như thế này được quyền mơ những giấc mơ chỉ giành
riêng cho người tài đức. Giấc mơ của chúng nếu được thực
hiện được sẽ làm khổ biết bao người. Chúng c̣n làm khổ
cả dân tộc đất nước cho đến bao giờ mới chịu thôi ? ( Ra lệnh) Hăy đem hắn ra pháp trường, xử tội cả giấc mơ của
hắn ! Hăy bửa đầu hắn ra, chấm dứt cuộc đời hắn đồng
thời chấm dứt vĩnh viễn giấc mơ ngông cuồng đó !
( Nh́n chung quanh. Mệt mỏi)
C̣n bây giờ tất cả hăy lui ra ! Ta muốn ở đây một ḿnh
với đức vua !
Nhạc cung
đ́nh Huế
Không c̣n ngàn lau.
Không c̣n tuổi nhỏ
Măi trôi đi theo tháng rộng năm dài.
Lưu lại đời người như giọt sương đêm
Măi măi đi t́m
Ngày ấu thơ biết bao giờ quay lại…
Nắng lên sương rụng đêm về
Sương đọng sương…
Giọt nước của đất trời
Như một kiếp người
Khi tụ…
Khi tan…
( Lối) – Đinh Lang ơi ! Chàng có biết chăng đất thảm
trời…
Tứ đại oán
…đau ! Chuyển động lôi
phong thương hăi tang điền
C̣n nữa đâu, đấng quân vương tài năng dũng
lược phi thường
Thu phục sứ quân, thống nhất sơn hà
Ôi ! Chuyện nước nhà đành bỏ lại đi xa…
Vọng cổ
( Câu 15)… Đinh Lang ơi ! Thiếp gọi chàng trong
cách ly sinh tử của đôi miền. Tiếng gọi âm vang của lời
hoài niệm tối tân hôn, thềđồng tịch đồng sàng, sống bên
nhau trọn đời măn kiếp.Nay tất cả đă trôi xa như khói
mây đi về giữa trời cao đất thẳm. Để lại cho thiếp mang
vành khăn tang trắng, mang nỗi đau trĩu nặng kiếp con
người.
(nói) Chốn cung di gió lạnh tràn về. Thiếp như người đang lạc bước giữa băi chiến trường đă
tan hồi trống trận. Gió thốc bụi mờ một ḿnh một bóng, nghẹn ngào
chết lặng bên xác người thương.
Thơ: Gió trần ai ! Thui thủi cọng
tơ trời.
Sương muộn nắng tan nẻo đời dong rủi...
-Nửa tỉnh nửa mê, nửa ch́m nửa nổi
(
Xuống song loan xề) ...bể trầm
luân cuồn cuộn sóng theo về !
Găy cánh uyên ương lỗi nhịp sắc cầm, cô phụ tang môn khúc đoạn
trường thổn thức. Nơi miên viễn hư không giữa đất trời đôi ngă,
chàng có nghe trọn lời " Ai điếu bi ca "./.
LƯ TRĂNG
SOI
( Dàn đồng ca)
Người nằm đây...c̣n nghe tiếng gió bay
trong chiều
Sáo diều ru êm thả trâu lưng đèo...
Ngày c̣n thơ mơ giấc mơ sơn hà
Nhưng giờ đây, hồn thiêng sông núi tiễn bước
người đi.
Ngàn lau đang trải khăn tang,
Thương khóc cùng đất trời Hoa Lư.