|
DIỄN ĐÀN "ĐẠI PHẪU CẢI LƯƠNG":
Trên báo Sân Khấu TP 913 có đăng bài phỏng vấn NS Bạch Tuyết về vấn đề "Đại phẫu Cải Lương"
Sen Hồng chuyện đến các bạn bài báo trên.
Senhong Group 30/09/2008
 Một trong những nghệ sĩ tâm huyết với Sân khấu Cải lương , một trong số ít người bằng nhiều cách đă đưa Cải lương đến với công chúng trẻ, góp phần làm cho nghệ thuật cải lương đẹp và sang trọng, đó là NSUT Bạch Tuyết. Từ năm 2005 đến nay, chị làm GĐ trung tâm nghiên cứu bảo tồn phát triển văn hóa - văn hóa dân tộc thuộc ĐH B́nh Dương, ngoài ra chị được Đài TH B́nh Dương mời tổ chức chương tŕnh "Chân Dung và Đối Thoại" định kỳ hàng tháng nhằm giới thiệu các giáo sư, nghệ sị, nhà thơ... trong số đó nhiều nghệ sĩ Cải Lương như Minh Vương, Ngọc Giàu, các HCV giải thưởng THT đă có mặt trong những cuộc đối thoại thú vị và bổ ích về nghệ thuật cải lương.
( Báo SÂN KHẤU TP)
1. Trên diễn đàn “ đại phẫu” cải lương – Báo Sân khấu TP mấy số gần đây có nhiều ư kiến khách quan và chủ quan khi cho rằng cải lương ( CL) đang bị giết chết. Điều này có đúng hay không ?
NS BẠCH TUYẾT- Từ góc độ của mỗi người, mỗi vị trí làm nghề mà cuộc “ đại phẫu” nói trên là rất cần thiết, có ư nghĩa cho một “ đại cục” của sân khấu CL hiện tại cũng như sắp tới. Cũng v́ thế, ở từng góc độ mà những “ ca mổ” đều vừa bao hàm tính phổ quát – tổng hợp, vừa đảm bảo tính “ chuyên khoa”, độ chuyên sâu của nó. Nếu có được những suy nghĩ, cách nh́n mang tính phản biện, thậm chí đối lập khá gay gắt th́ tôi nghĩ, đó mới là một diễn đàn đúng nghĩa và cần thiết cho t́nh h́nh CL hiện nay.
Bản thân tôi, tôi lắng nghe, quan sát và có cách suy ngẫm – hành động của riêng ḿnh. Và điều tôi quan tâm nhất từ trước đến nay vẫn là…giải pháp, Giải pháp trước mắt, ngắn hạn và lâu dài. Giải pháp thông qua từng công việc cụ thể, những bước xúc tiến nhỏ nhưng mang tính nền tảng cho dây chuyền hoạt động: từ sáng tác – biểu diễn đến tổ chức – biểu diễn, tổ chức – tiếp thị, tổ chức – thị trường…Tôi vẫn nghĩ, làm bất cứ điều ǵ cho cải lương hiện nay không c̣n là chuyện để phân biệt đúng hay sai mà là nhanh hay chậm, cái nào trước cái nào sau…mà thôi !
2. Sự vận hành của CL sàn diễn hiện nay chủ yếu vẫn là tiếp tục ăn ṃn những giá trị cũ, chị có nghĩ như thế hay không ?
Thế theo bạn, hiện nay bạn phân biệt thế nào giữa ngôn ngữ nghệ thuật của CL sàn diễn, CL vidéo, CL truyền h́nh…Bản thân cái gọi là mô h́nh CL sàn diễn cũng cần xem xét trở lại. Một dạng sân khấu hộp, vài ba cây đèn chiếu qua đánh lại, cảnh trí th́ cũng mấy bộ bàn ghế vở trước xài cho mấy vở sau; phục trang cũng “ thay vai” bởi diễn viên chứ không phải bởi nhân vật. Nói tóm lại, tính mô h́nh chỉ là sự thay đổi không gian sân khấu rạp, phim trường mà thôi; c̣n mọi yếu tố đặc thù gần như bị đồng nhất mất rồi.
Với câu hỏi của bạn, trước hết tôi phải nói ngay, đă là Giá trị th́ bất luận cũ hay mới; chỉ có Trị giá mới thay đổi theo thời cuộc biến thiên; do đó theo tôi trước hiện tượng nhiều chương tŕnh biểu diễn ở rạp ( tôi không gọi đó là CL sàn diễn bởi bản thân mô h́nh CL sàn diễn phải hội đủ các yếu tố cần và đủ hơn một số suất biểu diễn ở các rạp hát hiện nay) với thành phần nghệ sĩ CL “ thế hệ vàng” làm chủ đạo để cho rằng “ CL tiếp tục ăn ṃn những giá trị cũ” th́ chỉ là sự “ đánh trống kêu tên” mà thôi. Nói cho chính xác th́ một trong những lối vận hành của CL sàn hiện nay là cách tập hợp các thế hệ nghệ sĩ lại trong cùng một chương tŕnh hoặc từng thế hệ riêng lẻ để biểu diễn một vở, một chương tŕnh tổ hợp các trích đoạn, bài ca theo dạng “ đại nhạc hội”; trong đó các tên tuổi của “ Thế hệ vàng” vẫn đang có ưu thế về mặt khán giả. Mô h́nh tổ chức này, rơ ràng đă quá cũ kỹ và ăn ṃn. Tôi vẫn khẳng định, nghệ thuật cải lương có sẳn trong nó một hệ thi pháp nghệ thuật có giá trị chuẩn mực; vấn đề là một số mô h́nh, tổ chức chúng ta đang làm lệch chuẩn các giá trị ấy chứ bản thân giá trị của CL chưa bao giờ bị cũ hay ăn ṃn.
3. Vậy theo chị làm cách nào để CL thoát khỏi cảnh đ́u hiu; và làm sao để CL có những giá trị mới ?
- Bạn hăy thử dùng CL để “ quy chiếu” các loại h́nh nghệ thuật – giải trí khác, rộng hơn là những lĩnh vực khác của đời sống xă hội, tất cả đều đang có một “khoảng lặng thế hệ”, tôi tạm gọi là như thế. Một thế hệ Thơ Mới, Tự lực văn đoàn và cuộc hợp lưu của 3 ḍng văn học Lăng mạn, Hiện thực – phê phán, Cách mạng…đă tạo nên một thời kỳ rực rỡ của văn học hiện đại VN…Đất nước tao loạn, xă hội biến động dữ dội là một lực đẩy mạnh mẽ cho đời sống nghệ thuật phát triển đến độ tinh hoa. Bởi chính thời điểm ấy, người nghệ sĩ mới dồn nén và vỡ oà cảm xúc, ẩn ức sáng tạo của ḿnh. Cũng từ bấy đến nay, nếu có những thành tựu th́ chỉ mang tính cá thể hơn là những xu hướng, trào lưu.
CL không đi ngoài quy luật ấy. Kịch nói thu về “ sân khấu nhỏ”; ca nhạc rút về pḥng trà, quán bar; do đó CL sàn diễn cũng tất yếu phải t́m ra những cách tổ chức để tiệm cận khán giả, không thể theo cách “ ăn đong” như hiện nay.
C̣n để SK CL có những thay đổi mới, đủ để gọi là một cuộc “ phục sinh” th́ có lẽ không chỉ là công chuyện “ nội bộ” của giới, của ngành mà là sự tổng hợp của tâm lực, trí lực, nhân lực và tài ( chính) lực…của các cấp lănh đạo, giới nghệ sĩ, làm nghề và những “ đường link” như truyền thông, giáo dục…
4.  Gần đây, chị là một trong những nghệ sĩ tâm huyết đă tích cực làm nhiều chương tŕnh để đưa cải lương đến với công chúng. Chị vui ḷng nói về những điều chị đă, đang và sẽ làm cho CL ? Chị tin sẽ có những thay đổi ǵ cho CL tương lai không ?
- “ Hôm qua xong rồi, ngày mai chưa tới” là quan niệm sống và làm việc của tôi, để nhận thấy những ǵ đang làm, đang sống là quan trọng nhất. Những chương tŕnh như Tự t́nh quê hương, Cội nguồn Việt, Hồn Chinh Phu…vừa qua đă đem đến cho tôi cảm xúc mới khi kết nối cải lương cùng các cộng sự trẻ, nhiệt huyết với CL trong cũng như ngoài nước và khán giả. Như hiện nay, ngày hai buổi làm công việc “ truyền nghề” cho các bạn diễn viên ở đoàn Tây Đô, tôi hạnh phúc trong mỗi một bước truyền dạy kinh nghiệm xử lư bài ca, nét diễn, nhỏ thôi nhưng là những viên gạch để các bạn xây dựng một nền tảng hiểu biết về nghệ thuật ca diễn bài bản hơn, chính quy hơn. Ví dụ, chỉ mỗi việc gơ nhịp và giữ nhịp cho các bạn ca bản Phong ba đ́nh, đến khi các em ca thuần thục, có hồn rồi, cả thầy tṛ chúng tôi đều rất hạnh phúc.
Phục sinh CL, hăy bắt đầu từ những chuyện nhỏ như thế đi, song song cùng những chiến lược vĩ mô mà ở mỗi vị trí, trách nhiệm sẽ có cách hành xử đúng mực và hợp lư. Chính từ mỗi hành động cụ thể như thế, chúng ta sẽ xây đắp niềm tin về một cải lương sàn diễn trong tương lai ( gần) với những khởi sắc thật sự.
|
